Gemaal van Houtenstraat  en Westplantsoen Delft 2019
Een rijke plaats voor libellen

 

Aad Kleijweg

In Delft grenzend aan het Agnetapark in de Van Houtenstraat staat een gemaal met bijbehorende vijver, goed te zien op de satelietfoto's onder MAP. Het gemaal stamt uit 1935 en is nog steeds in gebruik. In en om de vijver is aardig wat begroeing wat het een paradijs maakt voor groene kikkers en dat is goed te horen. De begroeing rondom de vijver bestaat voornamelijk uit Riet, Harig wilgenroosje, Gele lissen, Brandnetel, Smeerwortel en plaatselijk wat Bitterzoet. In 2018 heb ik regelmatig een bezoekje gebracht om de libellen die daar leven te inventariseren. Ook in 2019 wil ik hier weer regelmatig een bezoekje gaan brengen waarvan hieronder het verslag volgt. Ook worden de waarnemingen gedaan bij Westplantsoen opgenomen in dit verslag omdat deze aansluitend ligt op de route van mijn huis naar het Gemaal van Houtenstraat. De Libellen worden op deze pagina opgenomen en andere waarnemingen zoals isecten, vogels, planten enz onder de tabbladen hierboven.

11-05-2019 Vandaag de eerste Libellen waargenomen, de meesten waren jonge exemplaren van de Azuurwaterjuffer zowel de mannetjes als vrouwtjes en verder vloog er één exemplaar Lantaarntje man.


Azuurwaterjuffer man en vrouw jonge exemplaren

Lantaarntje man jong exemplaar

19-05-2019 Temperatuur was te koel voor libellen, maar toch even wezen kijken. Er vlogen een paar Azuurwaterjuffer mannen rond en een paar Lantaarntjes die niet op de foto wilden.


Azuurwaterjuffer man op kleur

23-05-2019 Aardig zonnig weer. Azuurwaterjuffers waren druk bezig met zorgen voor het nageslacht. Naast nog wat jonge exemplaren vlogen er veel volwassen dieren als solo, maar ook als tandem en paringswiel rond en waren ze druk bezig met de ei-afzetting. Verder vlogen er wat Lantaarntje rond, alleen en als paringswiel. En ook enkele Grote roodoogjuffers alleen en als tandem.


Lantaartje paringswielen


Azuurwaterjuffer ei-afzetting

 

29-05-2019 Gaf hetzelfde beeld als 23-05-2019 qua soorten en activiteiten. In het water bij het Westplantsoen aan de kant zag ik een Larvenhuidje van een Grote keizerlibel, in eerste instantie dacht ik dat het een levende larve was, maar aan de witte draden  op de rug ( tracheeën ) kan je zien dat de Libel er al uitgeslopen is. Larvenhuidje is waarschijnlijk in het water gevallen na het uitsluipen.

 


Larvenhuidje van de Grote keizerlibel

 


Azuurwaterjuffer tandem

 

02-06-2019 Vandaag zomers weer. Buiten de gebruikelijk soorten, Azuurwaterjuffers, Lantaarntjes en Grote roodoogjuffers, vlogen er nu ook grotere soorten rond zoals Vroege glazenmakers, Grote keizerlibellen en Gewone oeverlibellen. Van de grote soorten wilde alleen de Gewone oeverlibel op de foto. Ook nieuw voor deze plek was een Vuurjuffer vrouwtje. Vandaag is dus het aantal waargenomen soorten op deze plek gestegen naar 15.

 


Gewone oeverlibel man en Vuurjuffer vrouw

04-06-2019 Er vlogen bij het Westplantsoen wat Vroege glazenmakers rond, en er zat een Grote roodoogjuffer die net uitgeslopen was.


Grote roodoogjuffer man

05-06-2019 Kwam ik dezelde soorten tegen als gisteren met dezelfde activiteiten. Wel vond ik tussen het gras aan de oever nog een Larvenhuidje van de Grote keizerlibel van 5,5 cm lengte.


Larvenhuidje Grote keizerlibel

 

09-06-2019 Gisteren stormde het, maar vandaag zomers weer. Velen Azuurwaterjuffers waren bezig met ei-afzetting. Dat doen ze meestal als paar, maar ik trof ook een vrouwtje aan die het in haar ééntje deed. Zag een Grote keizerlibel man die een Grote roodoogjuffer ving en ging zitten om hem op te peuzelen voor mij mooi om vast te leggen. Vroege glazenmakers gingen ook soms rusten zodat ik ze kon fotograferen. Ook zag ik een Grote keizerlibel vrouw op een lastige plek bezig met ei-afzetting.


Grote keizerlibel man peuzeld Grote roodoogjuffer op


Vroege glazenmaker man en Grote keizerlibel vrouw zet eieren af


Azuurwaterjuffer vrouw

10-06-2019 Vandaag nog een uurtje langs geweest. Bij het Westplantsoen vlogen een Vroege glazenmaker en Grote keizelibel boven het wateroppervlak. Na herhaalde confrontaties met elkaar in de lucht ging de Grote keizerlibel vlak bij mij in het riet zitten zodat ik hem mooi vast kon leggen.


Grote keizerlibel man

11-06-2019 Buiten de soorten die al eerder waargenomen zijn was er vandaag weer een nieuwe soort voor deze plek, namelijk een Viervlek mannetje. Dat brengt het totaal voor deze plek op 16 soorten. Verder zag ik een mooi Larvenhuidje van de Grote keizerlibel.

 


Viervlek man

 

16-06-2019 Zowel de Vroege glazenmaker en de Grote keizerlibel scheerde boven het en deden uitvallen naar elkaar. Soms gingen ze zitten, maar niet op gunstige plekken voor de foto. Verder waren er de gebruikelijke soorten. Ook nog een Lantaarnte koppel gezien die bezig waren met ei-afzetting.

 

06-07-2019 Bij het Westplantsoen vlogen Grote keizerlibellen en Vroege galzenmakers die geregeld uitvallen naar elkaar deden. Voor de foto waren ze niet beschikbaar. Bij het gemaal in de van Houtenstraat vloog een paringswiel van de Gewone oeverlibel rond. Later lieten ze elkaar los en ging het vrouwtje eieren afzetten op een paaltje van de beschoeiing dat net boven water uitstak.

 

 
Gewone oeverlibel bezig met ei-afzetting

 

Op datzelfde paaltje zat een net uitgeslopen Kleine roodoogjuffer de door de veel grotere Oeverlibel gemangeld werd. De Juffer probeerde zich nog wel op te pompen, maar was te beschadigd om nog een mooie Kleine roodoogjuffer te worden. Een korte tijd later was ze verdwenen, waarschijnlijk opgegeen.

 

 
Onfortuinlijke Kleine roodoogjuffer gemangeld door de ei-afzettende Oeverlibel

 

Verder vlogen er veel Kleine roodoogjuffers rond zowel als tandem en als solo en waren er velen ook druk bezig met eieren afzetten

 


Kleine roodoogjuffer man

 

11-07-2019 Bij het Gemaal van Houtenstraat zag ik een mannetje van de Bloedrode heidelibel en een mannetje van de Gewone oeverlibel. Verder zag ik bij het Westplantsoen een mannetje van de Grote keizerlibel. Opvallend bij dit mannetje was een grote deuk in zijn linkeroog. Zat ook weinig beweging in en liet zich van alle kanten fotograferen. 

 

 
Mannetje Bloedrode heidelibel en Gewone oeverlibel

 


Grote keizerlibel man met een grote deuk in zijn linkeroog

 

13-07-2019 Vandaag lande bij het Westplantsoen een Grote keizerlibel man vlak voor mijn voeten. Dacht eerst dat het mogelijk hetzelfde exemplaar zou zijn van twee dagen geleden met de deuk in zijn linkeroog, maar het was een ander exemplaar, hij had wel een deukje maar dan in zijn rechteroog en borststuk.

 


Grote keizerlibel man

 

30-07-2019 Vandaag was een wat ouder exemplaar van de Grote keizerlibel eieren aan het afzetten bij het gemaal in de van Houtenstraat. Ook waren er een vrouwtje van de Steenrode heidelibel en een jong mannetje wat nog niet op kleur was.


Grote keizerlibel ei-afzetting

 


Steenrode heidelibel een jong mannetje en een vrouwtje

 

04-08-2019 Vanmorgen vlogen er boven het gazon bij het Westplantsoen meerdere Paardenbijters rond. Helaas ging er niet één zitten zodat ik hem of haar kon fotograferen. Op de foto hieronder een voorbeeld van een exemplaar wat ik afgelopen week in het Bieslandse Bos heb waargenomen.

 


Paardenbijter in het Bieslandse Bos

 

06-08-2019 Vandaag vloog er een Grote keizerlibel man rond, maar die ging niet zitten voor de foto. Wel was er een Vuurode heidelibel vrouw die op foto en film wilde.

 

 
Steenrode heidelibel vrouw

 

24-08-2019 Is een beetje aflopende zaak met de libellen voor dit jaar. Was zomers weer, maar er vlogen nog maar weinig grote libellen rond. Wel waren er aardig wat Lantaarntjes zowel solo als paringswiel. Nog een paringswiel van de Kleine roodoogjuffer vast kunnen leggen.

 


Paringswiel Kleine roodoogjuffer

 

In september nog wel een paar keer er geweest, maar voor de libellen was de beste tijd voorbij. Heb in 2019 wel een aantal nieuwe soorten waargenomen, maar geen zeldzame soorten zoals in 2018. De nieuwe soorten waren de Vuurjuffer, Gewone overlibel en de Viervlek. Dit jaar heb ik wel de Grote keizerlibel man mooi kunnen waarnemen. Hierbij sluit ik de verslaglegging en kijk uit naar 2020.

 

Tabel van soorten waargenomen bij het van Houtengemaal en Westplantsoen in Delft. In de tabel worden alleen steeds nieuwe soorten of nieuwe verschijningsvormen die afwijken opgenomen. Sommige soorten kom je namelijk bij elk bezoekje tegen.

Datum Naam Wetenschappelijk Geslacht Stadium Foto/Film Opmerking
11 mei Azuurwaterjuffer Coenagrion puella Vrouw Imago >>>>>> Jong exemplaar
11 mei Azuurwaterjuffer Coenagrion puella Man Imago >>>>>> Jong exemplaar
11 mei Azuurwaterjuffer Coenagrion puella Man Imago >>>>>> Jong exemplaar
11 mei Lantaarntje Ischnura elegans Man Imago >>>>>> Jong exemplaar
19 mei Azuurwaterjuffer
Coenagrion puella
Man
Imago >>>>>>
Op kleur
23 mei Azuurwaterjuffer
Coenagrion puella
Vrouw
Imago
>>>>>> Jong exemplaar
23 mei 
Lantaarntje
Ischnura elegans
Man/Vrouw
Imago
>>>>>>
>>>>>>

Paringswiel
Vrouw Typica
23 mei 
Lantaarntje
Ischnura elegans
Vrouw
Imago
>>>>>>
Vorm Rufescens
23 mei 
Lantaarntje
Ischnura elegans
Man/Vrouw
Imago
>>>>>>
>>>>>>

Paringswiel
Vorm
Infuscans-Obsoleta
23 mei 
Azuurwaterjuffer
Coenagrion puella
Man/Vrouw
Imago
>>>>>>
>>>>>>
Ei-afzetting
23 mei 
Azuurwaterjuffer
Coenagrion puella
Man/Vrouw
Imago
>>>>>>
Tandem
23 mei 
Azuurwaterjuffer
Coenagrion puella
Man/Vrouw
Imago
>>>>>> Paringswiel
23 mei Azuurwaterjuffer  Coenagrion puella  Man  Imago  >>>>>>  Op kleur 
23 mei
Grote roodoogjuffer
Erythromma najas  Man
Imago
>>>>>>
>>>>>>
23 mei
Grote roodoogjuffer
Erythromma najas Man/Vrouw
Imago
>>>>>>
Tandem
29 mei Grote keizerlibel
Anax imperator
Vrouw
Huidje
>>>>>>
Lag in het water
29 mei
Azuurwaterjuffer
Coenagrion puella
Man/Vrouw
Imago
>>>>>>
>>>>>>
Tandem
02 juni  Vuurjuffer  Pyrrhosoma nypphula  Vrouw  Imago  >>>>>>  Vorm Fulvipes 
02 juni
Gewone oeverlibel
Orthetrum cancellatum
Man
Imago
>>>>>>
>>>>>>
Rond vliegend
en rustend
02 juni Vroege glazenmaker
Aeshna isoceles  ?
Imago
Geen
Rond vliegend
02 juni
Grote keizerlibel
Anax imperator
Man
Imago
Geen
Rond vliegend
02 juni Azuurwaterjuffer
Coenagrion puella
Vrouw Imago
>>>>>>
>>>>>>
Jong exemplaar
nog niet op kleur
04 juni Vroege glazenmaker
Aeshna isoceles
?
Imago
>>>>>>
Rond vliegend
04 juni
Grote roodoogjuffer
Erythromma najas
?
Imago
>>>>>>
Net uitgeslopen
05 juni Grote roodoogjuffer
Erythromma najas
Man
Imago
>>>>>>
>>>>>>
Rustend
05 juni Lantaarntje
Ischnura elegans
Vrouw
Imago
>>>>>>
Vorm
Infuscans-Obsoleta
05 juni Lantaarntje
Ischnura elegans
Man/Vrouw
Imago
>>>>>>
Paringswiel
Vorm
Rufescens
09 juni Grote keizerlibel
Anax imperator
Man
Imago
>>>>>>
>>>>>>
Grote roodoogjuffer
eten
09 juni
Grote keizerlibel
Anax imperator 
Vrouw
Imago
>>>>>>
>>>>>>
Ei-afzetting
09 juni
Vroege glazenmaker
Aeshna isoceles
Man
Imago
>>>>>>
>>>>>>
Rond vliegend
Rustend
09 juni
Azuurwaterjuffer
Coenagrion puella
Vrouw
Imago
>>>>>>
>>>>>>
Ei-afzetting
09 juni
Azuurwaterjuffer
Coenagrion puella
Vrouw
Imago
>>>>>>
Rustend
10 juni
Grote keizerlibel
Anax imperator
Man
Imago
>>>>>>
>>>>>>
Rustend
10 juni Vroege glazenmaker
Aeshna isocetes
?
Imago
>>>>>>
Rond vliegend
11 juni Viervlek Libellula quadrimaculata  Man
Imago
>>>>>>
>>>>>>
Rustend
11 juni Grote keizerlibel
Anax imperator
?
Huidje
>>>>>>
>>>>>>
In situ
16 juni Lantaarntje Ischnura elegans  Man/Vrouw Imago >>>>>> Ei-afzetting
06 juli  Gewone oeverlibel  Orthetrum cancellatum Vrouw Imago  >>>>>>
>>>>>> 
Ei-afzetting 
06 juli  Kleine roodoogjuffer Erythroma viridulum Uitsluip  >>>>>>
>>>>>> 
Net uitgeslopen en
gemangeld
06 juli   Kleine roodoogjuffer Erythroma viridulum  Man Imago  >>>>>>  Rond vliegend 
11 juli  Bloedrode heidelibel  Sympetrum sanguineum  Man  Imago  >>>>>>
>>>>>> 
Rustend 
11 juli Gewone oeverlibel  Orthetrum cancellatum  Man  Imago >>>>>>  Rustend 
11 juli Lantaarntje  Ischnura elegans  Man  Imago  >>>>>>
>>>>>> 
Aan het eten
11 juli  Grote keizerlibel  Anax imperator  Man  Imago  >>>>>> 
>>>>>>
Met deuk in oog 
13 juli Grote keizerlibel Anax imperator Man Imago >>>>>> Met deukje in oog
30 juli Grote keizerlibel  Anax imperator  Vrouw  Imago  >>>>>> 
>>>>>>
Ei-afzetting 
30 juli  Steenrode heidelibel  Sympetrum vulgatum  Man  Imago  >>>>>> Jong exemplaar
Rustend 
30 juli  Steenrode heidelibel  Sympetrum vulgatum  Vrouw  Image  >>>>>>  Rustend
04 aug  Paardenbijter  Aeshna mixta Imago  Geen  Rond vliegend 
06 aug Steenrode heidelibel Sympetrum vulgatum Vrouw Imago >>>>>>
>>>>>>
Rustend
24 aug  Kleine roodoogjuffer  Erythroma viridulum Man/Vrouw  Imago  >>>>>>  Paringswiel 
             
             
             
             
             
             
             
             
             
             
             
             
             
             

 

 

LIJST VAN SOORTEN LIBELLEN DIE 2018 EN IN 2019 BIJ DE VIJVER VAN HET GEMAAL EN WESTPLANTSOEN DOOR MIJ ZIJN WAARGENOMEN

  1. Vroege glazenmaker
  2. Grote keizerlibel
  3. Zuidelijke keizerlibel
  4. Gevlekte witsnuitlibel
  5. Bloedrode heidelibel
  6. Bruinrode heidelibel
  7. Lantaarntje
  8. Grote roodoogjufferr
  9. Kleine roodoogjuffer
  10. Azuurwaterjuffer
  11. Paardenbijter
  12. Steenrode heidelibel
  13. Houtpantserjuffer
  14. Vuurjuffer
  15. Gewone oeverlibel
  16. Viervlek
Copyright Aad Kleijweg